[Ozgurlukicin] OOXML'e iliþkin çok güzel bir metin...

[Ali Iþýngör]

Merhaba arkadaÅŸlar!

OOXML'e dair sesimiz giderek yükseliyor ve sağda solda güzel yazılarla
karşılaşıyoruz.

Gökdeniz Karadağ'ın "OOXML Standart
Olmamalıdır!<http://gokdenix.blogspot.com/2007/12/ooxml-uluslararas-standart-olmamaldr.html>"
başlıklı yazısı bunlardan biri. Gökdeniz Karadağ'a "eline sağlık!" diyor ve
bu güzel yazıyı sizlerle paylaşmak istiyoruz.

Derleyici ve son derece bilgilendirici bir yazı olması hasebiyle, tüm
Özgürlükİçin katkıcılarının ve özgür yazılım savunucularının dikkatle
okuması gerektiğini düşünüyorum.
Ali Işıngör

(...)

OOXML Standart Olmamalıdır!<http://gokdenix.blogspot.com/2007/12/ooxml-uluslararas-standart-olmamaldr.html>


Pek çok ofis uygulamasının uygulamanın halihazırda desteklediği, OASIS ve
ISO onaylı, bir standart olan OpenDocument(ODF)[1]<http://www.odfalliance.org/>
,[2] <http://www.oasis-open.org/committees/tc_home.php?wg_abbrev=office>,[3]<http://en.wikipedia.org/wiki/OpenDocument>varken,
Office Open XML(OOXML),
* <http://en.wikipedia.org/wiki/Office_Open_XML> adında yeni bir standart
onaylanmaya çalışılıyor. Standartlar herkesin üzerinde ortak karara varıp
kabul ettiği ve kullandığı metinlerdir. Bu süreçten geçmiş ve onay almış bir
standart varken, aynı alanda yeni bir standart ortaya atmanın gereksizliği
aşikar. Bunun yanı sıra OOXML'in pek çok teknik yetersizliği var. Bir kaç
örnek;

   - Eski MS Office belgelerine uyumluluk adına tanımlanmış, ancak nasıl
   iÅŸlenmesi gerektiÄŸi belirtilmemiÅŸ etiketler. Bunlar sadece "ÅŸu program gibi
   davran" diyorlar, örneğin Word95GibiBiçimlendir. Standart "açık" olduğunu
   iddia ederken, programların bu tarz özellikleri kullanabilmesi için adı
   geçen programların nasıl çalışığının bilinmesi gerekiyor. Bu ise OpenOffice
   gibi programların yıllardır uğraşıp halen %100 gerçekleştiremedikleri bir
   durum.
   - 1900'den önceki tarihler yanlış hesaplanıyor. MS Excel'in eski
   sürümlerinde, bir hata nedeniyle 1900 yılı artık yıl olarak işleniyordı.
   Yıllar öncesine dayanan bu hata 2007 yılında uluslararası bir standartta
   karşımıza çıkıyor ve "tarih/gün hesaplarını hatalı yapın" diyen bir
   standartımız oluyor. Bu konu hakkında bir
yazı.<http://www.robweir.com/blog/2006/10/leap-back.html>

Liste daha devam ediyor, devamını aşağıda vereceğim adreslerde
okuyabilirsiniz.

Ayrıca, OOXML'in içerdiği teknolojilerden bir kısmı patentlenmiş durumda.
Patentlerin sahibi ise elindeki patentleri kullanarak Linux kullanan
kişileri, şirketleri tehdit eden Microsoft. Standart yeterince açık olsa ve
kabul edilse bile, bu standardı kullanan bir programı yazanlara Microsoft
tarafından dava açılabilecek.

Peki zaten standardı olan bir konuda, pek çok teknik yetersizliği barındıran
ve patent engelleriyle karşı karşıya olan yeni bir standart neden ortaya
atıldı? OpenDocument ISO tarafından onaylandıktan sonra, pek çok ülkede
hükümetlerin "açık standartlar" kullanma eğilimi artış gösterdi.

Bir devlet düşünün, arşivindeki eski tarihli belgeleri açamıyor, çünkü bu
belgeler artık desteklenmeyen bir dosya biçiminde yazılmış. Dosya biçiminin
içeriği gizli olduğu için sadece tek bir programla açılabiliyor, ve o şirket
artık piyasada yok. Siz olsanız ne yaparsınız ?

Günümüzde böyle bir durum yok şimdilik, ancak bundan 10 yıl, 20 yıl sonra ne
olacağını kim garanti edebilir? Bir şirket ürünü desteklemeyi durdurdu diye
devlet arÅŸiviniz kaybolup gidecek mi?

İşte açık standartların devletler için önemi bu noktada başlıyor. İçeriği
tamamen bilinen bir dosya biçimi, belgenin oluşturulmasından yıllar sonra,
belgenin oluşturulduğu program artık yoksa bile açılabilir. Açık
standartlarla oluşturulduğu için tüm detayları bilinen dosyayı açmak,
içeriğine ulaşacak programları elde etmek mümkün. Bunun önemi görüldükçe bu
konuda istekler ortaya çıkmaya, devlet belgerinin hapis kaldığı kapalı dosya
biçimlerine itirazlar seslendiriliyor. Çeşitli yasalarla açık standartların
kullanılması zorunlu hale getiriliyor.

Bu noktada, aslında OASIS üyesi olan ancak ODF'nin standartlaşması
aşamasında işbirliği için yapılan davetleri reddeden Microsoft, kendi Office
serisi ürünlerinde kullandığı dosya biçimini XML tabanlı hale getiriyor,
zaman kaybetmeden de standart olması için 6000 sayfalık bir belge
hazırlanıyor.(Böyle bir
ÅŸey[RESÄ°M]<http://img516.imageshack.us/img516/7948/06word07specju1.png>)
Standart olması için ECMA'ya yollanıyor, ECMA'da sadece IBM itiraz ediyor ve
OOXML, ECMA standardı oluyor. Sonra ECMA bu devasa belgeyi ISO'ya yolluyor.
Kıyamet de orada kopuyor.

Öncelikle ISO'daki ilgili komite OOXML'i "Fast Track" standart olarak işleme
koyuyor. Bu yol, üzerinde herkesin anlaştığı, halen kullanılmakta olan ve
birden faza bağımsız uygulayıcısı olan standartların bürokrasiye takılmaması
için izleniyor. OOXML'e Microsoft dışında katkı yapan birisi yok, MS Office
2007 dışında kullanan program yokken "Fast Track" sürecinin işlemesi bir
şeylerin tuhaf olduğunun göstergesi.

Daha sonraki oylama sürecinde, ilgili komiteye katılan üye ülkelerde ani bir
artış <http://www.robweir.com/blog/2007/09/how-to-hack-iso.html> görülüyor.
Bu yeni katılan ülkelerin de neredeyse tamamı OOXML'e evet diyor. Pek çok
ülkenin OOXML ile ilgili komitesine Microsoft ile iş yapan şirketlerin
çalışanları katılıyor, hatta komite başkanı oluyorlar. İşler o kadar ileri
gidiyor ki ulusal komite oylamasındaki usülsüzlüklerden ötürü İsveç "Evet"
olan oyunu iptal ediyor. Ancak sonuçta yeterli sayıya ulaşılamıyor ve OOXML
standart olamıyor. Ama her şey burada bitmiyor tabii ki, bir oylama daha
var.

Bir sonraki aşama 2008 Şubat ayında yapılacak olan çözüm toplantısı(Ballot
Resolution Meeting - BRM). Daha önceki oylama sırasında gündeme getirilen
3000'den fazla soruna çözüm aranması için düzenleniyor, ve ülkeler önceki
oylarını değiştirebiliyorlar.

Türkiye'yi temsil eden Türk Standartları Enstitüsü ilk oylamada "Evet" oyu
vermişti. Şubat ayındaki oylama için neler olacak bilmiyoruz. Ancak sakat
bir tasarının standartlaşmaması için kollar sıvandı, bilişim dünyasından
konuyla ilgili sesler yükseliyor. Günlüklerinde bu konuyu yazanlar
artıyor. Özgürlük
İçin <http://www.ozgurlukicin.com/haber/tse-ile-iletisime-gec/> sitesindeki
çağrıdan sonra TSE Bilgi İşlem Daire Başkanlığı başkanının ve yine aynı
dairede çalışan bir uzmanın Şubat toplantısına gideceği bilgisi geliyor
TSE'den. Ancak bunun dışındaki sorulara bir cevap yok.
*<http://liste.pardus.org.tr/ozgurlukicin/2007-December/001717.html>.


Sonra, Konuyu açıklayan bir belge
hazırlanıyor<http://tr.pardus-wiki.org/OOXML%27e%20Dair%20Kar%C5%9F%C4%B1%20G%C3%B6r%C3%BC%C5%9F>.
Bu konuyu mümkün olduğunca fazla kişinin dikkatine sunmak için, ve TSE'nin
vereceği oyun OOXML'in hak ettiği koca bir "Hayır" olması için çaba
sarfedilmesi gerekiyor.

Aşağıda konuyla ilgili derlediğim bağlantıları bulabilirsiniz.

   - <no>OOXML, standarttaki ve süreçteki hataları, son gelişmeleri
   gösteren site. Sol tarafta Spec Issues kısmında OOXML'deki sorunları detaylı
   olarak bulabilirsiniz. http://www.noooxml.org/
   - OOXML Harikalar Diyarında
   http://www.noooxml.org/forum/t-18842/fast-track-in-wonderland
   - OOXML sürecinin başından sonuna yaşananları anlatan bir yazı.
   http://fanaticattack.com/2007/stuffing-it-up-odf-and-ooxml-document-format-battle.html
   - OOXML'e yöneltilen eleştirileri
   http://en.wikipedia.org/wiki/Office_Open_XML#Sources_of_criticism
   - TSE'nin Temmuz 2007'de yazdığı rapor. http://iso-vote.com/tse.html
   - Groklaw'da OOXML kategorisinde yayınlanan yazılar.
   http://www.groklaw.net/staticpages/index.php?page=20051216153153504
   - What Will and Won't Be Discussed at February's BRM on MSOOXML Åžubat
   2008'deki toplantıda OOXML'in patent sorunları, aynı alanda iki standart
   oluşması gibi sorunlara değinilemeyecek, sadece teknik konularda çözüm
   aranacak. Ayrıca toplantının yapılacağı salonun küçüklüğü ve son anda
   standart komitesine katılıp OOXML'e evet diyenlerin çokluğu nedeniyle yer
   sıkıntısı doğacak.
   ttp://www.groklaw.net/article.php?story=20071211055139790<http://www.groklaw.net/article.php?story=20071211055139790>
   - When do National Bodies get to change a vote on MSOOXML? Åžubat
   2008'de oylamanın yapılacağı salonun çok küçük olması sorun olabilir.
   (ISO'nun parası mı yok daha büyük bir salon için ? )
   http://www.groklaw.net/article.php?story=200712122130537
   - About maintenance of MSOOXML should it become an ISO standard OOXML
   standart olursa, bu standartta yapılacak değişiklikler tamamen ECMA'nın
   kontrolünde olacak, ve ECMA çok kısa bir süre içinde 6000 sayfalık standardı
   onaylarak bu konularda ne kadar hızlı olduğunu göstermişti.
   http://www.groklaw.net/article.php?story=20071206131310362
   - ECMA'nın (ECMA: OOXML'i önceden onaylayan ve iso'ya gönderen
   kuruluş) gelen eleştiriler üzerine yapmayı planladığı değişiklikler. Bir
   şeyler iyileşiyor gibi görünse de, piyasa hakimiyetini korumak ve diğer
   programlarla uyumsuz olmak hedefindeki bir standardın gerçekten "açık" ve
   uygulanabilir, gerçekleştirilebilir olacağına inanasın gelmiyor.
   http://www.ecma-international.org/news/TC45_current_work/New%20set%20of%20proposed%20dispositions%20posted.htm
-------------- sonraki bölüm --------------
Bir HTML eklentisi temizlendi...
URL: http://liste.pardus.org.tr/ozgurlukicin/attachments/20071225/42876de4/attachment-0001.htm